Pismo z tematem „Eröffnung des Insolvenzverfahrens" (otwarcie postępowania upadłościowego) — i za jednym zamachem staje się jasne: kontrahent, który jest Państwu winien zapłatę za fakturę, o własnych siłach już nie zapłaci. Wezwanie, pozew, komornik — wszystko to jest teraz zablokowane. To, co pozostaje, to zgłoszenie Państwa wierzytelności do listy wierzytelności (Insolvenztabelle). Poniżej piszemy, jak zrobić to w terminie, co realnie oznacza słynna stopa zaspokojenia (Insolvenzquote) i gdzie wyciągną Państwo więcej niż tylko kilka centów za euro — jeśli znają Państwo właściwe dźwignie.
O trudnościach z płatnością nie mieli Państwo pojęcia — a nagle w skrzynce leży wezwanie syndyka do zgłoszenia Państwa wierzytelności do listy. Pierwszy odruch, by szybko jeszcze samemu wezwać albo pozwać, prowadzi donikąd: od teraz wszystko toczy się przez postępowanie. Liczy się terminowe, czyste zgłoszenie.
Towar wciąż stoi u dłużnika, a zapłaty za niego nie ma. Wtedy nie są Państwo zwykłym wierzycielem, który czeka na stopę — w pewnych okolicznościach mogą Państwo żądać wydania rzeczy albo wykonania umowy. Ta różnica często rozstrzyga o tym, czy zobaczą Państwo swoje pieniądze, czy tylko ich ułamek.
Mają Państwo otwartą wierzytelność — ale także otwarte zobowiązanie wobec tego samego kontrahenta. Jeśli stan potrącenia istniał już w chwili otwarcia postępowania, Państwa prawo do potrącenia pozostaje w mocy. Wtedy nie wpłacają Państwo pełnej kwoty, by odzyskać tylko stopę, lecz kompensują — a to gotówka.
Z otwarciem postępowania upadłościowego reguły gry zmieniają się dla Państwa całkowicie. Są Państwo teraz wierzycielem upadłościowym (Insolvenzgläubiger), jeśli mają Państwo majątkowe roszczenie, które powstało już przed otwarciem (§ 38 InsO). A jako taki mogą Państwo dochodzić swojej wierzytelności już tylko według przepisów postępowania upadłościowego (§ 87 InsO). Droga, którą poszliby Państwo poza upadłością — wezwać, pozwać, wysłać komornika — jest zamknięta: egzekucje pojedynczych wierzycieli są w czasie postępowania niedopuszczalne (§ 89 InsO). Myślą przewodnią jest równe traktowanie: nie najszybszy dostaje wszystko, lecz wszyscy wierzyciele dzielą się tym, co jest.
Państwa narzędziem jest zgłoszenie do listy. Wierzytelność zgłaszają Państwo pisemnie do syndyka; dokumenty, z których wynika wierzytelność, powinni Państwo dołączyć w odpisie (§ 174 ust. 1 InsO). Podać należy podstawę i kwotę wierzytelności (§ 174 ust. 2 InsO). Ile mają Państwo na to czasu, wynika z postanowienia o otwarciu postępowania — termin zgłoszenia mieści się między dwoma tygodniami a trzema miesiącami (§ 28 ust. 1 InsO). Spóźnione zgłoszenia nie są automatycznie stracone, ale w pewnych okolicznościach powodują odrębny termin sprawdzenia na Państwa koszt (§ 177 InsO). Wierzytelności podporządkowane (nachrangig) — na przykład odsetki biegnące dopiero po otwarciu — zgłaszają Państwo tylko wtedy, gdy sąd osobno do tego wezwie (§§ 39, 174 ust. 3 InsO).
Potem następuje termin sprawdzenia. Tam każda zgłoszona wierzytelność jest badana co do kwoty i rangi (§ 176 InsO). Gdy nikt nie zaprzeczy — ani syndyk, ani inny wierzyciel — Państwa wierzytelność uchodzi za ustaloną, a wpis do listy wywołuje skutek jak prawomocny wyrok (§ 178 InsO). Samo zaprzeczenie dłużnika nie stoi ustaleniu na przeszkodzie. Gdy natomiast Państwa wierzytelność zostanie zaprzeczona, to Państwu pozostawia się prowadzenie jej ustalenia przeciwko zaprzeczającemu — w razie potrzeby powództwem o ustalenie; jeśli mają Państwo już wykonalny tytuł, odwrotnie: to zaprzeczający musi stać się aktywny (§ 179 InsO).
Jeśli Państwa wierzytelność nie jest jeszcze wymagalna, nic to nie szkodzi: wierzytelności niewymagalne uchodzą w postępowaniu za wymagalne (§ 41 InsO). A gdy Państwa wierzytelność nie jest skierowana na pieniądze albo jej kwota jest nieoznaczona, zgłaszają ją Państwo z oszacowaną wartością pieniężną na czas otwarcia (§ 45 InsO). Praktycznie każdą otwartą pozycję mogą więc Państwo wnieść do listy.
Rozstrzygającym punktem dla Państwa oczekiwań jest stopa zaspokojenia (Quote). Masa upadłości służy zaspokojeniu wierzycieli upadłościowych (§ 38 InsO) — ale w pierwszej kolejności opłacane są koszty postępowania i zobowiązania masy (§ 53 InsO). To, co wtedy zostaje, rozdziela się na wszystkie ustalone wierzytelności (§ 187 InsO). Ponieważ pozostała masa prawie zawsze jest dużo mniejsza niż suma wszystkich wierzytelności, zwykli wierzyciele upadłościowi regularnie otrzymują tylko niewielki ułamek swojej wierzytelności. To nie samowola, lecz matematyka postępowania — i powód, dla którego warto sprawdzić, czy są Państwo kimś więcej niż zwykłym wierzycielem.
Z praktyki Proszę zgłosić pełną wierzytelność, nawet jeśli mogłaby być zaprzeczona albo nie jest jeszcze wymagalna — zgłoszenie nie kosztuje Państwa nic poza starannością, a czego Państwo nie zgłoszą, tego przy podziale ostatecznie nie ma. Przed zgłoszeniem proszę zawsze sprawdzić, czy trzymają Państwo zabezpieczenie (zastrzeżenie własności, przewłaszczenie na zabezpieczenie, prawo zastawu) albo czy mogą Państwo potrącić — to, a nie wysokość wierzytelności, rozstrzyga o randze, w której Państwo stoją.
Czy na końcu dostaną Państwo mizerną stopę, czy wyraźnie więcej, prawie nigdy nie zależy od wysokości Państwa wierzytelności, lecz od jednego pytania: czy trzymają Państwo zabezpieczenie? Kto ma tylko otwartą fakturę, jest zwykłym wierzycielem upadłościowym. Kto ma zabezpieczenie, stoi poza stopą albo ponad nią.
Jeśli dostarczyli Państwo towar z zastrzeżeniem własności (Eigentumsvorbehalt) i nie jest on zapłacony, to w istocie wciąż należy do Państwa. Syndyk może wybrać wykonanie umowy — wtedy zostają Państwo zapłaceni — albo wydać towar (§ 107 InsO). Kto może wyłączyć rzecz z masy, w ogóle nie jest wierzycielem upadłościowym i nie czeka na stopę (§ 47 InsO).
Jeśli mogą Państwo powołać się na to, że przedmiot nie należy do masy upadłości — na przykład z powodu Państwa własności — mogą Państwo żądać jego wydania (§ 47 InsO). Przedmiot nie jest wtedy dzielony, lecz wydawany Państwu.
Jeśli mają Państwo przewłaszczenie na zabezpieczenie, prawo zastawu albo dług gruntowy (Grundschuld), zostają Państwo zaspokojeni z uzyskanego z obciążonego przedmiotu wpływu w pierwszej kolejności — co do należności głównej, odsetek i kosztów (§§ 49, 50, 51 InsO). Dopiero ewentualna nadwyżka wpada do masy; niedobór pozostaje zwykłą wierzytelnością upadłościową.
Jeśli stan potrącenia istniał już w chwili otwarcia postępowania, Państwa prawo do potrącenia pozostaje przez postępowanie nienaruszone (§ 94 InsO). Nie wpłacają wtedy Państwo pełnej kwoty, by odzyskać tylko stopę, lecz kompensują swoją wierzytelność wzajemną — gospodarczo niemal tak dobrze jak pełna zapłata. Stany potrącenia powstałe na nowo dopiero po otwarciu są natomiast w dużej mierze zablokowane (§§ 95, 96 InsO).
Umowa, potwierdzenie zlecenia, dowód dostawy, faktura, Państwa OWU (AGB) z klauzulą zastrzeżenia własności, otwarte zobowiązania w obu kierunkach. Proszę zebrać wszystko razem, zanim cokolwiek Państwo zgłoszą — czego teraz brakuje, tego zabraknie przy sprawdzeniu.
Zanim zgłoszą się Państwo jako zwykły wierzyciel, proszę wyjaśnić: czy dostarczyłem z zastrzeżeniem własności? Czy trzymam przewłaszczenie na zabezpieczenie, prawo zastawu, dług gruntowy? Czy mogę potrącić? To pytanie rozstrzyga o Państwa randze — i muszą je Państwo zadać sami, syndyk nie zrobi tego za Państwa.
Jeśli powołują się Państwo na prawo zabezpieczające na rzeczach ruchomych, muszą je Państwo niezwłocznie zgłosić syndykowi — wskazać przedmiot, rodzaj i podstawę. Kto to z własnej winy zaniedba albo opóźni, odpowiada za szkodę (§ 28 ust. 2 InsO). Zwlekanie tutaj może więc kosztować Państwa własne pieniądze.
Proszę zgłosić wierzytelność pisemnie do syndyka, z podstawą i kwotą oraz dowodami w odpisie (§ 174 InsO), w terminie wskazanym w postanowieniu o otwarciu postępowania (§ 28 InsO). Proszę od razu wpisać ten termin do kalendarza — jest krótki.
Gdy Państwa wierzytelność zostanie na terminie sprawdzenia zaprzeczona, muszą się Państwo stać aktywni, by prowadzić jej ustalenie (§ 179 InsO). Jeśli przegapią Państwo tę chwilę, wierzytelność jest wyłączona z podziału — nawet jeśli była zasadna.
Przy zwykłej wierzytelności upadłościowej realistyczne oczekiwanie to niewielki procent. Proszę z tym się liczyć, poprawnie zaksięgować niedobór od strony ekonomicznej i skierować energię na zabezpieczenia, które przynoszą więcej — a nie na nadzieję na wysoką stopę.
Jest odwrotna strona medalu, która zaskakuje zwłaszcza dostawców: zapłaty, które otrzymali Państwo jeszcze w miesiącach przed upadłością, syndyk może w pewnych okolicznościach żądać z powrotem. Ustawa pozwala mu zaskarżyć czynności prawne dokonane przed otwarciem, które szkodzą innym wierzycielom (§ 129 InsO). Kto w ostatnich trzech miesiącach przed wnioskiem o upadłość jeszcze otrzymał zapłatę i wiedział przy tym o niewypłacalności, albo kto otrzymał zapłatę, której tak lub w tym czasie w ogóle nie mógł żądać, musi liczyć się z żądaniem zwrotu (§§ 130, 131 InsO).
To odrębny, złożony temat — tu ma wystarczyć sama wskazówka: jeśli krótko przed upadłością Państwa kontrahenta zobaczyli jeszcze Państwo pieniądze, proszę sprawdzić, czy grozi zaskarżenie, zanim zaksięgują Państwo pieniądze jako pewne. Przeciw zaskarżeniu często da się obronić więcej, niż syndyk daje odczuć w pierwszym piśmie.
Samo zgłoszenie wierzytelności do listy nie powoduje opłaty sądowej — to pismo do syndyka. Nakład i koszty powstają tam, gdzie to się opłaca: przy czystym przygotowaniu wierzytelności, przy dochodzeniu zastrzeżenia własności lub prawa odrębnego zaspokojenia, przy obronie przed zaprzeczeniem na terminie sprawdzenia albo przed zaskarżeniem. Postępowania upadłościowe ciągną się przy tym często latami; do podziału i wypłaty stopy z reguły upływa dużo czasu.
Stałych cen ryczałtowych świadomie nie podajemy: czy i w jakim zakresie nakład adwokacki się opłaca, zależy od wysokości Państwa wierzytelności, od pytania, czy trzymają Państwo zabezpieczenie, i od spodziewanej stopy. Rząd wielkości poznają Państwo, gdy będziemy znać Państwa wierzytelność i dokumenty — wraz z uczciwą oceną, kiedy nakład się opłaca, a kiedy lepiej zaksięgować niedobór.
Muszą Państwo zgłosić sami. Syndyk wprawdzie wzywa wierzycieli do zgłoszenia w postanowieniu o otwarciu postępowania i często pisze do Państwa wprost — ale zgłoszenie z podstawą, kwotą i dowodami to Państwa zadanie (§ 174 InsO). Czego nie zgłoszą Państwo w terminie, nie zostanie uwzględnione przy podziale.
Stopa (Quote) to udział masy podlegającej podziałowi w sumie wszystkich ustalonych wierzytelności. Przy zwykłych wierzytelnościach upadłościowych to z doświadczenia niewielki ułamek, często w jednocyfrowym zakresie procentowym — czasem też zero. Stałej liczby nie da się podać z góry; zależy ona od masy i liczby wierzycieli (§§ 38, 187 InsO). Więcej niż stopę dostaje tylko ten, kto trzyma zabezpieczenie.
Wtedy stoją Państwo lepiej niż zwykły wierzyciel. Niezapłacony towar w istocie należy do Państwa; syndyk może wybrać wykonanie i zapłacić Państwu albo wydać rzecz (§ 107 InsO), a przez § 47 InsO mogą go Państwo w pewnych okolicznościach wyłączyć z masy. Proszę niezwłocznie zgłosić zastrzeżenie syndykowi i przedłożyć klauzulę OWU oraz dowód dostawy.
Jeśli stan potrącenia istniał już w chwili otwarcia postępowania, tak — Państwa prawo do potrącenia pozostaje nienaruszone (§ 94 InsO). Wtedy kompensują Państwo swoją wierzytelność ze swoim zobowiązaniem, zamiast wpłacać pełną kwotę i odzyskiwać tylko stopę. Jeśli stan potrącenia powstał dopiero po otwarciu, potrącenie jest natomiast zwykle zablokowane (§§ 95, 96 InsO). To rozgraniczenie warto zbadać, zanim Państwo zapłacą.
Nie bez sprawdzenia. Syndyk może w określonych warunkach zaskarżyć zapłaty z czasu przed upadłością (§§ 129 i nast. InsO), ale te warunki są ścisłe i często bywają zbyt szeroko interpretowane. Zanim zwrócą Państwo otrzymane pieniądze, warto zbadać, czy zaskarżenie w ogóle jest skuteczne — to odrębny temat, w którym doradzamy osobno.
Odezwiemy się do Państwa — zwykle w ciągu 24 godzin, w dni robocze gwarantowane w ciągu 48. Właśnie dlatego, że termin zgłoszenia w postanowieniu o otwarciu postępowania bywa krótki, liczy się każdy dzień — proszę opisać sprawę raczej wcześniej niż później.
„Przy upadłości kontrahenta nie rozstrzyga, kto najgłośniej się oburza, lecz kto najpierw sprawdzi, czy trzyma w ręku zabezpieczenie — zastrzeżenie własności albo potrącenie jest warte więcej niż każde oburzenie na stopę zaspokojenia", mówi adwokat Sebastian Müller.
Proszę opisać krótko, o co chodzi — otrzymają Państwo pierwszą ocenę. Odezwiemy się do Państwa — zwykle w ciągu 24 godzin, w dni robocze gwarantowane w ciągu 48.
Opisz swoją sprawę