Konkurent albo związek zwalczania nieuczciwej konkurencji zarzuca Państwa firmie naruszenie prawa konkurencji — błędną reklamę, niepełne pouczenie o odstąpieniu, wprowadzającą w błąd informację w sklepie internetowym. Do pisma dołączono krótki termin, często tylko kilka dni, do tego gotowe oświadczenie o zaniechaniu, które „dla uniknięcia postępowania sądowego" mają Państwo podpisać, oraz rachunek kosztów. Teraz najczęściej zdarzają się dwa błędy: podpisać zbyt szeroko ujęte oświadczenie bez sprawdzenia — i związać się dożywotnio pod karą umowną — albo pozwolić terminowi upłynąć, aż druga strona wystąpi o nakaz sądowy w trybie zabezpieczenia. Tu przeczytają Państwo, jak działa system niemieckiego UWG, co wezwanie musi zawierać, aby w ogóle wywołać koszty, i jak w ciągu kilku dni zareagować trafnie. Wszystko według niemieckiego prawa (UWG).
Konkurent wypatrzył na Państwa stronie błędne pouczenie o odstąpieniu, niepełne oznaczenie usługodawcy albo wprowadzającą w błąd informację reklamową i każe Państwa wezwać przez swojego adwokata. Dołączono oświadczenie o zaniechaniu z zastrzeżeniem kary umownej i rachunek kosztów. Pierwsze pytanie nie brzmi, czy Państwo podpiszą, lecz czy wzywający w ogóle jest konkurentem w rozumieniu § 8 ust. 3 nr 1 UWG i czy zarzut niesie.
Zamiast konkurenta zgłasza się związek „na rzecz wspierania interesów gospodarczych". Tu opłaca się dokładne spojrzenie: uprawnione są tylko związki wpisane na listę kwalifikowanych związków gospodarczych, do których należy znaczna liczba dotkniętych przedsiębiorców (§ 8 ust. 3 nr 2 UWG). Brak wpisu albo brak dotknięcia oznacza, że wezwanie nie jest zasadne.
Chodzi o obowiązek informacyjny lub oznaczeniowy w obrocie elektronicznym albo o naruszenie ochrony danych. Właśnie tu reforma 2021 rozbroiła wezwanie: zwrot kosztów dla wzywających konkurentów jest wyłączony (§ 13 ust. 4 UWG), a kara umowna odpada przy pierwszym wezwaniu małej firmy (§ 13a ust. 2 UWG). Kto tego nie zbada, płaci koszty, których nie jest winien.
Niemiecka ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (UWG) chroni uczciwą konkurencję. Jej punktem wyjścia jest prosta klauzula generalna: nieuczciwe praktyki rynkowe są niedozwolone (§ 3 ust. 1 UWG). Co jest nieuczciwe, ustawa konkretyzuje w szeregu stanów faktycznych — wprowadzające w błąd lub agresywne praktyki, niedopuszczalne uciążliwości i, w praktyce szczególnie częste, tak zwane naruszenie prawa: kto łamie przepis regulujący także zachowanie na rynku — np. obowiązki oznaczeniowe, informacyjne czy dotyczące podawania cen — działa zarazem sprzecznie z prawem konkurencji. Dlatego z pozoru „tylko" formalna wpadka w sklepie internetowym może stać się przedmiotem wezwania.
Gdy zachodzi nieuczciwa praktyka, ustawa wiąże z nią dwa roszczenia: kto dopuszcza się niedozwolonej według § 3 UWG czynności rynkowej, może zostać pociągnięty do usunięcia skutków, a przy ryzyku powtórzenia — do zaniechania (§ 8 ust. 1 zd. 1 UWG); roszczenie o zaniechanie istnieje nawet już wtedy, gdy takie naruszenie dopiero grozi (§ 8 ust. 1 zd. 2 UWG). To jest rdzeń wezwania: druga strona chce, aby zaniechali Państwo kwestionowanego zachowania — i to w sposób prawnie wiążący zabezpieczony.
Rozstrzygające jest, kto w ogóle może tego żądać. Roszczenia nie przysługują każdemu, lecz tylko wyliczonym wyczerpująco w § 8 ust. 3 UWG uprawnionym: każdemu konkurentowi, który zbywa albo nabywa towary lub usługi w niebłahym rozmiarze i nie tylko okazjonalnie (nr 1); posiadającym osobowość prawną związkom gospodarczym wpisanym na listę kwalifikowanych związków gospodarczych według § 8b UWG, do których należy znaczna liczba dotkniętych przedsiębiorców (nr 2); kwalifikowanym związkom konsumenckim (nr 3); a także izbom przemysłowo-handlowym i organizacjom rzemieślniczym (nr 4). To uprawnienie do roszczenia jest pierwszym punktem badania każdego wezwania — jeśli go brak, roszczenie idzie w próżnię.
Wezwanie samo w sobie nie jest zwykłym listem, lecz ustawowo uregulowanym środkiem. Uprawnieni powinni wezwać dłużnika przed wszczęciem postępowania sądowego i dać mu sposobność zakończenia sporu przez złożenie zobowiązania do zaniechania zabezpieczonego odpowiednią karą umowną (§ 13 ust. 1 UWG). Wezwanie jest więc pozasądową drogą zakończenia sporu bez procesu — dla Państwa zarazem sposobnością, by zbadać zarzut, zanim włączony zostanie sąd.
Z praktyki Proszę czytać wezwanie nie jako wezwanie do natychmiastowego podpisu, lecz jako twierdzenie, które najpierw trzeba zbadać: czy nadawca w ogóle jest uprawniony do roszczenia (§ 8 ust. 3 UWG)? Czy zarzucane naruszenie rzeczywiście zachodzi? Czy pismo spełnia wymogi ustawowe (§ 13 ust. 2 UWG)? Dopiero potem stoi, czy i jak Państwo zareagują. Krótki termin wymusza tempo w badaniu — nie niesprawdzone podpisanie.
Od reformy 2021 ustawa stawia jasne wymogi co do treści wezwania. Musi ono jasno i zrozumiale podawać: nazwę lub firmę wzywającego oraz w razie zastępstwa jego przedstawiciela (§ 13 ust. 2 nr 1 UWG), przesłanki uprawnienia do roszczenia według § 8 ust. 3 UWG (nr 2), czy i w jakiej wysokości żąda się zwrotu kosztów oraz jak się on oblicza (nr 3), naruszenie prawa ze wskazaniem okoliczności faktycznych (nr 4) oraz — w przypadkach ustępu 4 — że roszczenie o zwrot kosztów jest wyłączone (nr 5). Gdy tych danych brak, wezwanie nie jest prawidłowe.
Ma to bezpośrednie skutki dla kosztów. Roszczenie o zwrot kosztów — czyli zwrot kosztów adwokackich drugiej strony — powstaje tylko o tyle, o ile wezwanie jest zasadne i odpowiada wymogom ustępu 2 (§ 13 ust. 3 UWG). Bezzasadne albo formalnie wadliwe wezwanie nie niesie więc roszczenia o koszty. Co więcej: jeśli wezwanie jest bezzasadne albo nie spełnia wymogów treści, to odwrotnie wezwany ma roszczenie o zwrot kosztów niezbędnych do jego obrony prawnej (§ 13 ust. 5 zd. 1 UWG) — co do wysokości ograniczone do żądanego zwrotu kosztów (zd. 2). Z ataku może tak powstać roszczenie wzajemne.
Najważniejszą dla wielu firm nowością jest § 13 ust. 4 UWG: roszczenie o zwrot kosztów jest dla wzywających konkurentów (§ 8 ust. 3 nr 1 UWG) wyłączone w dwóch grupach przypadków — przy popełnionych w obrocie elektronicznym lub w usługach cyfrowych naruszeniach ustawowych obowiązków informacyjnych i oznaczeniowych (nr 1) oraz przy naruszeniach RODO i niemieckiej ustawy o ochronie danych (BDSG) przez przedsiębiorstwa i zarobkowo działające stowarzyszenia, które z reguły zatrudniają mniej niż 250 pracowników (nr 2). Regulacja ta celuje dokładnie w dawniej masowe „fale wezwań" wobec sklepów internetowych: konkurent może wprawdzie nadal żądać zaniechania, ale jego koszty wezwania zostają przy nim. Nie jest to jednak automatyzm — zależy od tego, kto wzywa i o jakie naruszenie chodzi.
Z praktyki Proszę badać rachunek kosztów osobno od zarzutu. Nawet gdy naruszenie zachodzi, roszczenie o koszty może być wyłączone — np. dlatego, że konkurent wzywa za internetowe naruszenie obowiązku informacyjnego (§ 13 ust. 4 nr 1 UWG). Proszę nigdy nie płacić rachunku kosztów dlatego, że „był w kopercie": zapłata niezależnej kwoty zarazem uznaje, że wezwanie było zasadne.
Rdzeniem wezwania jest żądane oświadczenie o zaniechaniu z zastrzeżeniem kary umownej. Nim zobowiązują się Państwo zaniechać na przyszłość kwestionowanego zachowania i przyrzekają za każde naruszenie karę umowną. Sens tego jest taki: dopiero to umowne związanie usuwa domniemywane przez ustawę ryzyko powtórzenia i odbiera drugiej stronie roszczenie o zaniechanie. Dlatego do pisma dołącza się gotowy tekst — i dlatego jest on najbardziej niebezpiecznym miejscem całej sprawy.
Bo dołączony projekt jest sformułowany w interesie wzywającego i z reguły ujęty zbyt szeroko: sięga często poza konkretny zarzut, zawiera nieadekwatnie wysoką albo sztywną karę umowną i wiąże Państwa bezterminowo. Kto podpisze go bez sprawdzenia, zobowiązuje się nierzadko dożywotnio do więcej, niż daje naruszenie — a każde późniejsze, także nieumyślne naruszenie wyzwala wtedy karę umowną. Zwykłym środkiem zaradczym jest zmodyfikowane oświadczenie o zaniechaniu: własne oświadczenie ograniczone do faktycznie uzasadnionego rdzenia, bez nadmiarowych dodatków i bez uznania kosztów. Usuwa ono ryzyko powtórzenia, nie wiążąc Państwa ponad miarę.
Także przy karze umownej reforma 2021 poprawiła stan rzeczy. Przy ustalaniu odpowiedniej kary należy uwzględnić rodzaj, rozmiar i skutki naruszenia oraz wielkość przedsiębiorstwa (§ 13a ust. 1 UWG). Przede wszystkim jednak uzgodnienie kary umownej jest dla wzywających konkurentów wyłączone, gdy chodzi o pierwsze wezwanie za naruszenie według § 13 ust. 4 UWG, a wezwany zatrudnia z reguły mniej niż 100 pracowników (§ 13a ust. 2 UWG). A nawet tam, gdzie kara jest dopuszczalna, nie może przekroczyć 1000 euro, jeśli naruszenie tylko nieznacznie dotyka interesów rynkowych, a wezwany zatrudnia z reguły mniej niż 100 pracowników (§ 13a ust. 3 UWG). Jak skutecznie uzgodnić i wyegzekwować karę umowną, pogłębia nasz poradnik o oświadczeniu o zaniechaniu w Niemczech.
Z praktyki Proszę nigdy nie podpisywać dołączonego wzoru, nie sprawdziwszy go słowo po słowie. Gotowe oświadczenie to tekst drugiej strony — nie Państwa. Czy zmodyfikowane oświadczenie jest trafną drogą, jak wąsko je ująć i czy kara umowna w ogóle się należy (§ 13a ust. 2 UWG), rozstrzyga się przy konkretnym zarzucie. To badanie należy koniecznie przeprowadzić przed podpisem.
Jeśli zarzut co do rdzenia jest zasadny, składają Państwo własne, ograniczone do faktycznego naruszenia oświadczenie z zastrzeżeniem kary — bez nadmiarowych sformułowań i bez uznania kosztów. Usuwa ono ryzyko powtórzenia i odbiera drugiej stronie roszczenie o zaniechanie (§ 8 ust. 1 UWG), wiążąc Państwa jednak tylko tak dalece, jak niesie zarzut.
Jeśli wzywający nie jest uprawniony do roszczenia (§ 8 ust. 3 UWG), naruszenie nie zachodzi albo pismo nie spełnia wymogów (§ 13 ust. 2 UWG), trafną odpowiedzią może być odparcie z uzasadnieniem. To linia bardziej ryzykowna — musi się ostać, bo druga strona może wtedy sięgnąć po nakaz sądowy w trybie zabezpieczenia (§ 12 UWG).
Nawet gdy poddadzą się Państwo co do istoty, nie muszą Państwo uznawać kosztów. Zwrot kosztów zakłada zasadne i prawidłowe wezwanie (§ 13 ust. 3 UWG) i jest w przypadkach § 13 ust. 4 UWG dla konkurentów całkowicie wyłączony. Oświadczenie bez uznania kosztów czysto rozdziela obie kwestie.
Jeśli wezwanie było bezzasadne albo formalnie wadliwe, albo wbrew § 13 ust. 4 UWG zażądano zwrotu kosztów, przysługuje Państwu własne roszczenie o zwrot kosztów obrony prawnej (§ 13 ust. 5 UWG). Z obrony może tak powstać kontratak.
Proszę od razu wpisać wyznaczony termin; jest realny i krótki. Jeśli upłynie bez reakcji, grozi nakaz sądowy w trybie zabezpieczenia, który w prawie zwalczania nieuczciwej konkurencji może zapaść bez szczególnego wykazania pilności (§ 12 ust. 1 UWG). Termin wymusza tempo w badaniu — nie niesprawdzone podpisanie.
Proszę najpierw wyjaśnić, czy nadawca w ogóle może wzywać: czy jest konkurentem w rozumieniu § 8 ust. 3 nr 1 UWG, albo czy związek jest wpisany na listę kwalifikowanych związków gospodarczych (§ 8 ust. 3 nr 2 UWG)? Brak uprawnienia oznacza, że wezwanie idzie w próżnię.
Czy rzeczywiście zachodzi nieuczciwa praktyka rynkowa (§ 3 UWG), czy zarzut jest przesadzony? I czy pismo spełnia wymogi treści — wskazanie okoliczności faktycznych, uprawnienie, obliczenie kosztów (§ 13 ust. 2 UWG)? Dopiero ta ocena rozstrzyga o strategii reakcji.
Gdy poddanie się jest wskazane, składają Państwo zmodyfikowane, ograniczone do rdzenia oświadczenie — nigdy dołączonego wzoru. Proszę przy tym zbadać, czy kara umowna w ogóle się należy (§ 13a ust. 2 UWG) i czy istnieje roszczenie o koszty (§ 13 ust. 3, ust. 4 UWG).
Proszę traktować kwestię kosztów oddzielnie od sprawy. Proszę nie płacić nienależnego zwrotu kosztów i zbadać własne roszczenie z § 13 ust. 5 UWG, jeśli wezwanie było bezzasadne albo wadliwe.
Najdroższy odruch: z obawy przed procesem dołączone oświadczenie zostaje od razu podpisane. Jest ono z reguły ujęte zbyt szeroko i wiąże Państwa trwale pod karą umowną — także dla przypadków, których zarzut nie obejmuje. Zmodyfikowane oświadczenie usuwa ryzyko powtórzenia tak samo, nie związując Państwa ponad miarę.
Kto nie reaguje, nie zapobiega nakazowi sądowemu — prowokuje go. W prawie zwalczania nieuczciwej konkurencji może on zapaść nawet bez wykazania i uprawdopodobnienia zwykle wymaganej pilności (§ 12 ust. 1 UWG). Szybko pojawia się wtedy sądowy zakaz, najczęściej połączony z pełnymi kosztami. Proszę działać w terminie — w razie potrzeby z uzasadnionym wnioskiem o przedłużenie terminu.
Roszczenie o zwrot kosztów istnieje tylko przy zasadnym i prawidłowym wezwaniu (§ 13 ust. 3 UWG) i jest przy określonych naruszeniach internetowych i ochrony danych dla konkurentów wyłączone (§ 13 ust. 4 UWG). Kto mimo to płaci, oddaje pieniądze — i być może dokłada uznanie. Proszę badać roszczenie o koszty samodzielnie.
Nie każdy, kto wysyła żądające pismo, może wzywać. Uprawnienie ograniczone jest do kręgu § 8 ust. 3 UWG — przy związkach do wpisu na listę kwalifikowanych związków gospodarczych (§ 8 ust. 3 nr 2, § 8b UWG). Kto to bada, zamiast zakładać, nierzadko odkrywa, że wezwanie upada już na tym progu.
Wezwanie z tytułu nieuczciwej konkurencji jest zbudowane na tempie: krótki termin zmusza do szybkiego badania, bo za nim stoi nakaz sądowy w trybie zabezpieczenia, który może zapaść bez szczególnego wykazania pilności (§ 12 ust. 1 UWG). Ile spór Państwa kosztuje, zależy od kilku pokręteł — czy zarzut niesie, czy wzywający jest uprawniony do roszczenia (§ 8 ust. 3 UWG), czy zwrot kosztów w ogóle się należy (§ 13 ust. 3, ust. 4 UWG) i czy kara umowna jest dopuszczalna (§ 13a UWG). Często to właśnie kwestia kosztów rozstrzyga o rzędzie wielkości, niezależnie od samej sprawy.
Stałych cen ryczałtowych świadomie nie podajemy: czy trafną drogą jest zmodyfikowane oświadczenie, odparcie, czy uderzenie tylko w koszty, da się rzetelnie powiedzieć dopiero wtedy, gdy wezwanie, kwestionowany stan faktyczny i dołączone oświadczenie leżą na stole. Rząd wielkości poznają Państwo, gdy będziemy znać Państwa sprawę — wraz z uczciwą pierwszą oceną, czy zarzut niesie, czy koszty i kara umowna się należą oraz jak zareagować w terminie, nie związując się ponad miarę.
Nie, w każdym razie nie bez sprawdzenia. Dołączony tekst jest sformułowany w interesie wzywającego i najczęściej ujęty zbyt szeroko. Jeśli zarzut co do rdzenia jest zasadny, trafną drogą jest z reguły zmodyfikowane, ograniczone do faktycznego naruszenia oświadczenie bez uznania kosztów. Usuwa ono ryzyko powtórzenia i odbiera drugiej stronie roszczenie o zaniechanie (§ 8 ust. 1 UWG), nie wiążąc Państwa poza zarzut.
Nie. Roszczenia o usunięcie skutków i zaniechanie przysługują tylko uprawnionym wymienionym w § 8 ust. 3 UWG — przede wszystkim każdemu konkurentowi, który działa w niebłahym rozmiarze i nie tylko okazjonalnie (nr 1), oraz związkom wpisanym na listę kwalifikowanych związków gospodarczych (nr 2). Jeśli nadawca nie jest uprawniony do roszczenia, nie może od Państwa nic żądać — to często pierwsze i najważniejsze badanie.
Tylko pod warunkami. Roszczenie o zwrot kosztów istnieje o tyle, o ile wezwanie jest zasadne i spełnia wymogi treści (§ 13 ust. 3 UWG). Dla wzywających konkurentów zwrot kosztów jest ponadto wyłączony przy określonych naruszeniach — np. obowiązkach informacyjnych i oznaczeniowych w obrocie internetowym albo naruszeniach RODO wobec mniejszych firm (§ 13 ust. 4 UWG). Proszę więc badać rachunek kosztów osobno od zarzutu.
Nie zawsze. Dla wzywających konkurentów uzgodnienie kary umownej jest przy pierwszym wezwaniu za naruszenie według § 13 ust. 4 UWG wyłączone, gdy wezwany zatrudnia z reguły mniej niż 100 pracowników (§ 13a ust. 2 UWG). Tam, gdzie kara jest dopuszczalna, przy jedynie nieznacznym naruszeniu i mniej niż 100 pracownikach nie może przekroczyć 1000 euro (§ 13a ust. 3 UWG). Czy kara się należy, rozstrzyga się przy konkretnym naruszeniu.
Wtedy ryzykują Państwo nakaz sądowy w trybie zabezpieczenia. W prawie zwalczania nieuczciwej konkurencji może on dla zabezpieczenia roszczeń o zaniechanie zapaść nawet bez wymaganego zwykle wykazania i uprawdopodobnienia pilności (§ 12 ust. 1 UWG). Szybko staną Państwo wtedy przed sądowym zakazem, najczęściej połączonym z pełnymi kosztami. Proszę więc reagować w terminie — w razie potrzeby z uzasadnionym wnioskiem o krótkie przedłużenie.
Być może tak. Jeśli wezwanie jest bezzasadne albo nie spełnia wymogów treści, albo wbrew § 13 ust. 4 UWG zażądano zwrotu kosztów, mają Państwo roszczenie o zwrot kosztów niezbędnych do obrony prawnej (§ 13 ust. 5 UWG) — co do wysokości ograniczone do żądanego zwrotu kosztów. Z obrony może tak powstać roszczenie wzajemne. To jedno z ujęć nadużycia prawa do wezwania, na które warto zwrócić uwagę.
Odezwiemy się do Państwa — zwykle w ciągu 24 godzin, w dni robocze gwarantowane w ciągu 48. Właśnie przy wezwaniu z tytułu nieuczciwej konkurencji rozstrzyga tempo — im wcześniej opiszą Państwo pismo z terminem, tym więcej zostaje czasu, by ująć oświadczenie czysto, zanim zagrozi nakaz sądowy.
„Przy wezwaniu wygrywa nie ten, kto najszybciej podpisuje, lecz ten, kto najpierw bada: czy nadawca w ogóle może, czy zarzut niesie i jak daleko naprawdę muszę się związać? Gotowe oświadczenie jest tekstem drugiej strony — trafną odpowiedzią prawie nigdy nie jest po prostu je przejąć", mówi adwokat Sebastian Müller.
Proszę opisać krótko, o co chodzi — otrzymają Państwo pierwszą ocenę. Odezwiemy się do Państwa — zwykle w ciągu 24 godzin, w dni robocze gwarantowane w ciągu 48.
Opisz swoją sprawę