Przed dużą transakcją — kupnem przedsiębiorstwa, kooperacją, dużym zleceniem — druga strona kładzie przed Państwem dokument: list intencyjny (Letter of Intent), memorandum of understanding, term sheet. Ma udokumentować powagę zamiarów i zakreślić ramy, zanim wynegocjowane zostaną właściwe umowy. „List intencyjny" brzmi niegroźnie, i faktycznie taki dokument jest w swoim rdzeniu niewiążący: nie zmusza nikogo, by ostatecznie zawrzeć umowę główną. Ale właśnie tu tkwi kosztowny błąd. Bo list intencyjny rzadko składa się z samych zamiarów. Między niewiążącymi zdaniami stoją często pojedyncze klauzule, które jak najbardziej wiążą — uzgodnienie wyłączności, obowiązek zachowania poufności, regulacja, kto ponosi koszty badania, wybór prawa. A kto po podpisie zerwie negocjacje po tym, jak wzbudził u drugiej strony uzasadnione zaufanie, może mimo całej „niewiążącości" odpowiadać odszkodowawczo. Poniżej: co w liście intencyjnym wiąże, a co nie, gdzie biegnie granica wobec prawdziwej umowy przedwstępnej i kiedy zerwanie negocjacji staje się kosztowne.
Kupno przedsiębiorstwa, kooperacja lub duże zlecenie się rysuje, a druga strona chce przed właściwą fazą umowną podpisać list intencyjny. Teraz rozstrzyga się, czy dokumentują Państwo nim jedynie swój zamiar — czy też pojedyncze klauzule już Państwa wiążą: wyłączność zakazująca równoległych rozmów, regulacja kosztów badania, poufność. Kto przechodzi projekt klauzula po klauzuli pod kątem tego, co wiąże, a co nie, przed podpisem wie, na co się godzi.
Zainwestowali już Państwo w zaufaniu do zawarcia — koszty badania, opinie, przygotowania, może odrzucili Państwo inną ofertę. Wtedy druga strona zrywa negocjacje. Teraz pojawia się pytanie, czy zerwanie pozostaje bez skutków, czy istnieje roszczenie o naprawienie — zależy to od tego, czy powstał uzasadniony stan zaufania i czy został zawiedziony bez ważnego powodu.
Jedna strona twierdzi, że podpisany dokument — „wiążąca oferta", „wiążąca gotowość" — zobowiązuje już do zawarcia. Druga widzi w nim tylko migawkę otwartych negocjacji. To, czy doszła do skutku wiążąca umowa przedwstępna, czy tylko niewiążący zamiar, rozstrzyga się na woli związania prawnego i na tym, czy istniało już porozumienie co do wszystkich otwartych punktów. Kto polega tu na nagłówku, łatwo się przelicza.
Zacznijmy od zasady, bo prostuje najczęstsze błędne wyobrażenie: list intencyjny jest zasadniczo niewiążący. Dokumentuje, że obie strony biorą pod uwagę umowę, i często utrwala stan rozmów — ale sam w sobie nie uzasadnia roszczenia o to, by umowa główna została ostatecznie zawarta. To samo dotyczy jego rodzeństwa: memorandum of understanding i term sheet. Wszystkie trzy, jak zwykle się je rozumie, to listy intencyjne bez przymusu zawarcia. To rdzeń, który czyni te dokumenty tak popularnymi: sygnalizuje się powagę, nie wiążąc się jeszcze.
Właśnie stąd bierze się jednak pierwsza pułapka. Kto myśli „to przecież niewiążące, więc nieważne, co w środku", myli się. Bo list intencyjny rzadko składa się z samych zamiarów. Między niewiążącymi fragmentami stoją często pojedyncze klauzule, które jak najbardziej wiążą — i to całkiem samodzielnie, niezależnie od tego, czy umowa główna kiedykolwiek dojdzie do skutku. Do takich wiążących elementów należą typowo wyłączność (przez określony czas nie wolno Państwu negocjować równolegle z innymi), poufność (tego, czego dowiedzą się Państwo w badaniu, nie wolno wykorzystać ani przekazać dalej), ponoszenie kosztów (kto ponosi koszty due diligence, gdy nie dojdzie do zawarcia) oraz wybór prawa i sądu. Takie klauzule są prawdziwymi, egzekwowalnymi uzgodnieniami — tyle że nie zobowiązaniem do zawarcia umowy głównej. List intencyjny jest więc niemal zawsze mieszaniną: niewiążący w zamiarze, wiążący w pojedynczych punktach. Który punkt do której grupy należy, wynika nie z nagłówka, lecz z brzmienia i rozpoznawalnej woli stron.
Od tego trzeba odróżnić prawdziwą umowę przedwstępną (Vorvertrag). Jest ona przeciwieństwem niewiążącego listu intencyjnego: umową, w której strony zobowiązują się później zawrzeć inną — umowę główną. Uzasadnia więc przymus zawarcia. To, czy podpisany dokument jest taką umową przedwstępną, czy tylko niewiążącym zamiarem, rozstrzyga wola związania prawnego stron — nie etykieta. Orzecznictwo jest tu jednoznaczne: „wiążąca oferta kupna" lub „wiążąca gotowość" nie czyni jeszcze z dokumentu umowy przedwstępnej, gdy brak woli prawnego związania się co do zawarcia; samo użycie słowa „wiążący" do tego nie wystarcza (LG Frankfurt a.M., wyrok z 08.06.2022 – 2-13 O 218/21, do kupna przedsiębiorstwa). Kto poprzedza zawarcie badaniem due diligence albo uzależnia zawarcie od jego wyniku, wyraża właśnie, że nie chce się jeszcze definitywnie związać.
Ustalenie to wspiera centralna ustawowa reguła wykładni: otwarty brak porozumienia (offener Einigungsmangel). Dopóki strony nie uzgodniły wszystkich punktów, co do których wg oświadczenia choćby jednej strony miało dojść do porozumienia, w razie wątpliwości umowa nie jest zawarta (§ 154 ust. 1 zd. 1 BGB). I: porozumienie co do pojedynczych punktów nie wiąże nawet wtedy, gdy sporządzono już zapis (§ 154 ust. 1 zd. 2 BGB). Dla Państwa oznacza to: dopóki w liście intencyjnym lub w negocjacjach stoją jeszcze otwarte, wymagające wyjaśnienia punkty — dokładny mechanizm ceny, gwarancje, warunki — domniemanie ustawowe przemawia przeciwko temu, by powstała już wiążąca (przed)umowa. Jeśli nadto uzgodnili Państwo notarialne zaprotokołowanie, na przykład przy nabyciu udziałów lub nieruchomości, umowa w razie wątpliwości uchodzi za zawartą dopiero z chwilą tego zaprotokołowania (§ 154 ust. 2 BGB). Dla porównania: prawdziwa, wiążąca oferta zawarcia umowy wiąże oferenta wg § 145 BGB — chyba że wyłączył związanie. List intencyjny nie jest właśnie taką wiążącą ofertą co do umowy głównej.
Pozostaje punkt, który zaskakuje najbardziej — i wychodzi najdrożej: także bez wiążącej umowy nie są Państwo w fazie negocjacji w przestrzeni wolnej od prawa. Już samo podjęcie negocjacji (§ 311 ust. 2 nr 1 BGB) i zainicjowanie umowy, przy którym jedna strona daje drugiej możliwość wpływu na jej prawa, dobra i interesy (§ 311 ust. 2 nr 2 BGB), uzasadniają przedkontraktowy stosunek zobowiązaniowy. Wynikają z niego obowiązki wzajemnego poszanowania: każda strona może być zobowiązana do poszanowania praw, dóbr i interesów drugiej (§ 241 ust. 2 BGB). Kto narusza te obowiązki w sposób zawiniony, odpowiada odszkodowawczo (§ 280 ust. 1 BGB) — to culpa in contrahendo, wina w kontraktowaniu (odpowiedzialność przedkontraktowa).
Dla zerwania negocjacji orzecznictwo wyprowadza z tego jasną linię: zasadniczo strony do ostatecznego zawarcia umowy są w decyzjach wolne — i to także wtedy, gdy druga w oczekiwaniu na umowę poniosła już nakłady. Obowiązek odszkodowawczy istnieje tylko wtedy, gdy strona zrywa negocjacje bez ważnego powodu po tym, jak w sposób przypisywalny wzbudziła zaufanie w dojście umowy do skutku (KG Berlin, wyrok z 23.03.2021 – 7 U 168/19). A ponieważ nie ma jeszcze związania umownego, wymagania wobec „ważnego powodu" są niskie: każda rozsądna okoliczność wystarcza, by usprawiedliwić zerwanie — brak finansowania jest na przykład ważnym powodem (LG Frankfurt a.M., tamże). „Związanie" raz wytworzonym stanem zaufania ogranicza się przy tym do stosownego okresu. Ważne dla praktyki: brak ważnego powodu jest częścią naruszenia obowiązku, a ciężar twierdzenia i dowodu co do tego nosi ten, kto żąda odszkodowania (KG Berlin, tamże). Naprawiana jest, gdy odpowiedzialność wchodzi w grę, ujemna wartość interesu: szkoda zaufania — nakłady poczynione w uzasadnionym zaufaniu do zawarcia, a nie utracony zysk z niezawartej umowy.
Praktyka Niech nigdy nie czytają Państwo listu intencyjnego jako całości „niewiążąco", lecz klauzula po klauzuli: co jest samym zamiarem, a co wiąże? Niech wyraźnie oznaczą Państwo w dokumencie, które regulacje mają być wiążące (poufność, wyłączność, koszty, wybór prawa), a które nie — i niech, jeśli nie chcą się Państwo zobowiązać do zawarcia, wpiszą jasno, że nie powstaje obowiązek zawarcia umowy głównej. To oszczędza późniejszego sporu o to, czy umowa już stoi.
Praktyczny rdzeń tkwi w tym, by czysto rozdzielić dwie płaszczyzny listu intencyjnego. Jedną jest zamiar: oświadczenie, że obie strony dążą do umowy, o jakiej grubej treści, w jakich ramach czasowych. Ta płaszczyzna jest niewiążąca — nie tworzy roszczenia o zawarcie. Kto później chce z niej wywieść zobowiązanie, przegrywa na braku woli związania prawnego i na otwartym braku porozumienia (§ 154 ust. 1 BGB), dopóki punkty pozostają otwarte.
Drugą płaszczyzną są pojedyncze wiążące klauzule, które stoją w tym samym dokumencie i obowiązują całkiem samodzielnie:
Zobowiązują się Państwo przez określony czas nie negocjować równolegle z osobami trzecimi o tym samym przedmiocie. To uzgodnienie wiąże — jego naruszenie jest naruszeniem obowiązku, niezależnie od tego, czy umowa główna kiedykolwiek dojdzie do skutku. Niech sprawdzą Państwo czas trwania i zasięg, zanim pozwolą sobie odebrać swobodę negocjacyjną.
Tego, czego dowiedzą się Państwo w badaniu o drugiej stronie — liczby, umowy, know-how — wolno użyć tylko w celu transakcji i nie wolno przekazać dalej. Takie klauzule poufności są samodzielnie egzekwowalne i regularnie przeżywają niepowodzenie negocjacji. To najczęstszy wiążący składnik listu intencyjnego.
Kto ponosi koszty due diligence, opinii, doradców, gdy transakcja upadnie? Wyraźna regulacja kosztów w liście intencyjnym wiąże i przesuwa ryzyko. Jeśli jej brak, zasadniczo każdy ponosi własne koszty — zrywający odpowiada tylko przy wąskich przesłankach culpa in contrahendo.
Jakie prawo obowiązuje, który sąd rozstrzyga spór z samego listu intencyjnego? Ten wybór wiąże na fazę negocjacji — i ma wagę zwłaszcza przy transakcjach transgranicznych, bo ustala, wedle jakiego porządku prawnego w ogóle należy oceniać skutek wiążący pojedynczych klauzul.
Ponieważ obie płaszczyzny stoją w tym samym dokumencie, sformułowanie rozstrzyga, co gdzie należy. Czysto zbudowany list intencyjny wyraźnie nazywa, które klauzule mają być wiążące i że poza tym nie powstaje obowiązek zawarcia umowy głównej. Gdy tego wyjaśnienia brak, w sporze dokonuje się wykładni — a wykładnia jest bardziej otwarta i mniej przewidywalna, niż służyłoby to pewności, którą listem intencyjnym właściwie chcieli Państwo stworzyć.
Pytanie, czy podpisany dokument jest tylko niewiążącym zamiarem, czy wiążącą umową przedwstępną, rozstrzyga o wszystkim: z umowy przedwstępnej druga strona może żądać zawarcia umowy głównej; z listu intencyjnego nie. Różnica zależy nie od tytułu, lecz od woli związania prawnego — rozpoznawalnej woli stron, by już teraz prawnie zobowiązać się do późniejszego zawarcia.
Umowa przedwstępna to umowa, w której strony porozumiewają się co do zawarcia innej umowy zobowiązaniowej — umowy głównej; uzasadnia ona umownie legitymowany przymus zawarcia. Wymagana jest do tego wola związania prawnego skierowana właśnie na to zawarcie. Nieudanych lub jeszcze trwających negocjacji nie da się później przekształcić w umowę przedwstępną. A ze względu na otwarty brak porozumienia (§ 154 ust. 1 zd. 1 BGB) przyjęcie umowy przedwstępnej jest uzasadnione tylko wtedy, gdy szczególne okoliczności pozwalają wnosić, że strony wyjątkowo chciały się związać jeszcze przed ostatecznym porozumieniem co do wszystkich wymagających regulacji punktów — tak orzekł Sąd Krajowy we Frankfurcie nad Menem dla „wiążącej oferty kupna" przy kupnie przedsiębiorstwa (wyrok z 08.06.2022 – 2-13 O 218/21). Sąd nie wywiódł tam ze słowa „wiążący" właśnie żadnej umowy przedwstępnej: ponieważ kupujący uzależnił transakcję od zadowalającego badania due diligence, brakło woli, by związać się już co do zawarcia.
Dla Państwa praktyki wynika z tego jasna kolejność badania. Po pierwsze: czy w dokumencie stoi zastrzeżenie — badanie, zgoda gremiów, zaprotokołowanie, finansowanie? Każde takie zastrzeżenie przemawia przeciwko woli związania co do zawarcia. Po drugie: czy pozostają jeszcze otwarte punkty, co do których jedna strona chciała uzgodnienia? Wtedy działa domniemanie z § 154 ust. 1 BGB przeciwko zawartej umowie. Po trzecie: czy uzgodniono zaprotokołowanie? Wtedy umowa w razie wątpliwości jest zawarta dopiero z tym zaprotokołowaniem (§ 154 ust. 2 BGB). Kto nie chce się związać, powinien te zastrzeżenia wyraźnie nazwać. Kto odwrotnie chce się świadomie zobowiązać do zawarcia, potrzebuje jasnej, bezwarunkowej woli związania — „wiążący" w nagłówku sam tego nie udźwignie.
Praktyka Jeśli podpisują Państwo list intencyjny, ale nie chcą być zobowiązani do zawarcia, niech to wpiszą: „Niniejszy dokument nie uzasadnia obowiązku zawarcia umowy głównej; wiążące są wyłącznie następujące klauzule …". Jeśli odwrotnie chcą Państwo związać drugą stronę, list intencyjny nie wystarcza — wtedy potrzebują Państwo prawdziwej umowy przedwstępnej albo od razu umowy głównej z jasnymi, w pełni uregulowanymi punktami.
Druga wielka pułapka dotyczy nie dokumentu, lecz zachowania w fazie negocjacji. Zasada brzmi uspokajająco: do ostatecznego zawarcia umowy każda strona jest wolna, by zerwać negocjacje — nawet gdy druga wydała już pieniądze. Kto inwestuje w zaufaniu do transakcji, działa najpierw na własne ryzyko przedsiębiorcze. Z tej zasady wielu wywodzi fałszywą pewność, że zerwanie jest zawsze bez skutków. To nieprawda.
Wyjątek wchodzi w grę, gdy strona w sposób przypisywalny wzbudziła zaufanie w dojście umowy do skutku, a potem zrywa negocjacje bez ważnego powodu (KG Berlin, wyrok z 23.03.2021 – 7 U 168/19). Wtedy swoboda negocjacyjna zamienia się w odpowiedzialność z culpa in contrahendo: naprawiana jest szkoda zaufania — bezużyteczne nakłady, nie utracony zysk. Właśnie tu zbyt śmiało sformułowany list intencyjny albo zbyt szumne ustne zapewnienie stają się niebezpieczne: kto zapowiada, że zawarcie jest „pewne", i skłania drugą stronę do inwestycji, tworzy stan zaufania, z którego może wyrosnąć odpowiedzialność.
Dwie rzeczy istotnie jednak relatywizują ryzyko — i powinni je Państwo znać, niezależnie od tego, po której stronie stoją. Po pierwsze, wymagania wobec ważnego powodu zerwania są niskie: ponieważ nie ma jeszcze związania umownego, wystarcza każda rozsądna okoliczność. Nieprzedłożone przyrzeczenie finansowania jest na przykład ważnym powodem, który wyłącza odpowiedzialność (LG Frankfurt a.M., wyrok z 08.06.2022 – 2-13 O 218/21). A tam, gdzie umowa i tak stała pod zastrzeżeniem — zgoda gremiów, badanie, zaprotokołowanie — godne ochrony zaufanie odpada z góry, gdy rozsądnie należało się jeszcze liczyć z niepowodzeniem (KG Berlin, tamże). Po drugie, ten, kto chce odszkodowania, nosi ciężar twierdzenia i dowodu, że ważnego powodu brakło — brak ważnego powodu jest częścią naruszenia obowiązku (KG Berlin, tamże). W praktyce powództwa o zerwanie upadają często właśnie na tym.
Praktyka Po obu stronach obowiązuje: niech dokumentują Państwo zastrzeżenia. Kto chce zachować swobodę zerwania, utrwala warunki — badanie, finansowanie, gremia — na piśmie i nie wzbudza zaufania w „pewne" zawarcie. Kto inwestuje w zaufaniu, zabezpiecza to, co mu przyrzeczono, i trzeźwo sprawdza, czy zawarcie naprawdę przedstawiono jako pewne, czy w grze stały jeszcze widoczne zastrzeżenia. A kto sam inwestuje, zanim umowa stoi, wie: robi to najpierw na własne ryzyko.
Niech przejdą Państwo dokument i przyporządkują każdą regulację: sam zamiar (niewiążący) czy klauzula wiążąca (wyłączność, poufność, koszty, wybór prawa)? To, co wiąże, obowiązuje niezależnie od umowy głównej — tu opłaca się dokładne spojrzenie przed podpisem.
Niech utrwalą Państwo, które klauzule mają być wiążące i że — jeśli tego Państwo chcą — nie powstaje obowiązek zawarcia umowy głównej. To wyjaśnienie oszczędza późniejszego sporu o to, czy umowa lub umowa przedwstępna już stoi (§ 154 ust. 1 BGB, § 311 BGB).
Badanie (due diligence), zgoda gremiów, finansowanie, zaprotokołowanie — każde zastrzeżenie przemawia przeciwko wiążącemu zawarciu i zachowuje Państwa swobodę. Niech odnotują Państwo, które punkty są jeszcze otwarte; dopóki nie ma porozumienia co do wszystkich, w razie wątpliwości umowa nie jest zawarta.
Niech nie przedstawiają Państwo zawarcia jako „pewnego", gdy takie nie jest, i nie skłaniają drugiej strony do inwestycji w zaufaniu do transakcji, którą jeszcze Państwo pozostawiają otwartą. Kto przypisywalnie wzbudza zaufanie, a potem bezpodstawnie zrywa, odpowiada za szkodę zaufania (§§ 280 ust. 1, 311 ust. 2, 241 ust. 2 BGB).
Jeśli chcą Państwo zerwać, niech zabezpieczą ważny powód (brak finansowania, nieudane badanie, zmienione okoliczności). Jeśli odwrotnie są Państwo tym, kto został porzucony, niech wcześnie sprawdzą, czy powstał stan zaufania i czy ważnego powodu naprawdę brakło — ciężar dowodu co do tego leży po Państwa stronie.
Najdroższy błąd. List intencyjny jest niewiążący w zamiarze, ale niemal zawsze zawiera pojedyncze wiążące klauzule — wyłączność, poufność, koszty, wybór prawa. Kto je przeoczy, podpisuje obowiązki, których nie widział. Niech czytają Państwo klauzula po klauzuli, a nie dokument jako całość.
Czy istnieje związanie co do zawarcia, rozstrzyga wola związania prawnego, a nie etykieta. „Wiążąca oferta" pod zastrzeżeniem badania nie jest właśnie umową przedwstępną (LG Frankfurt a.M., 2-13 O 218/21). Niech nie polegają Państwo na nagłówkach — niech sprawdzą zastrzeżenia i otwarte punkty (§ 154 BGB).
Koszty badania, opinie, odrzucona oferta alternatywna — kto inwestuje przed zawarciem umowy, działa najpierw na własne ryzyko. Roszczenie o naprawienie istnieje tylko przy bezpodstawnym zerwaniu po wytworzeniu zaufania. Niech zabezpieczą Państwo to, co przyrzeczono jako „pewne", albo wyraźnie uregulują ponoszenie kosztów w liście intencyjnym.
Kto zrywa, powinien utrwalić powód — każda rozsądna okoliczność wystarcza, ale musi być dowodliwa. Kto odwrotnie żąda odszkodowania, musi udowodnić, że ważnego powodu brakło (KG Berlin, 7 U 168/19). Bez czystej dokumentacji w sporze przegrywa strona nosząca ciężar dowodu.
List intencyjny stoi na początku interesów, w których rzadko chodzi o drobne kwoty: kupno przedsiębiorstw, długoterminowe kooperacje, duże zlecenia. Właśnie dlatego pierwszy, rozstrzygający krok — sprawdzenie projektu przed podpisem klauzula po klauzuli i ustalenie stopnia związania — jest wart ułamka tego, co kosztuje późniejszy spór o przeoczoną wyłączność, naruszoną poufność czy podnoszony przymus zawarcia. Czyste sformułowanie, które jasno rozdziela części wiążące i niewiążące, rozstrzyga później o tym, czy są Państwo wolni, czy związani — i czy upadła transakcja Państwa coś kosztuje.
Stałych cen ryczałtowych świadomie nie podajemy: co jest odpowiednie, da się rzetelnie powiedzieć dopiero, gdy dokument, stan negocjacji i cel — związanie czy swoboda — leżą na stole. Poznają Państwo rząd wielkości, gdy tylko poznamy Państwa sprawę — oraz uczciwą pierwszą ocenę, która klauzula Państwa wiąże, gdzie biegnie granica wobec umowy przedwstępnej i czy zerwanie staje się dla Państwa ryzykiem, czy nie.
W rdzeniu nie: list intencyjny (tak samo memorandum of understanding lub term sheet) jest zasadniczo niewiążący i nie uzasadnia roszczenia o to, by umowa główna została zawarta. Ale pojedyncze klauzule w tym samym dokumencie mogą jak najbardziej wiązać — typowo wyłączność, poufność, ponoszenie kosztów i wybór prawa. Liczy się dlatego każda pojedyncza klauzula, a nie nagłówek.
Wiążące są regularnie klauzule, które uzasadniają samodzielne obowiązki: uzgodnienie wyłączności (brak równoległych negocjacji), obowiązek poufności, regulacja ponoszenia kosztów przy niepowodzeniu transakcji oraz wybór prawa i sądu. Te klauzule obowiązują niezależnie od tego, czy umowa główna dojdzie do skutku. Dobrze zbudowany list intencyjny wyraźnie nazywa, które części mają być wiążące, a które nie.
Umowa przedwstępna zobowiązuje strony do zawarcia umowy głównej — uzasadnia przymus zawarcia. List intencyjny właśnie tego nie robi. To, czy dokument jest jednym czy drugim, rozstrzyga wola związania prawnego, a nie tytuł: samo słowo „wiążący" nie czyni z listu intencyjnego umowy przedwstępnej, gdy zawarcie zależy jeszcze od badania lub innych zastrzeżeń (LG Frankfurt a.M., wyrok z 08.06.2022 – 2-13 O 218/21).
W razie wątpliwości nie. Dopóki strony nie uzgodniły wszystkich punktów, co do których wg oświadczenia choćby jednej strony miało dojść do porozumienia, w razie wątpliwości umowa nie jest zawarta (§ 154 ust. 1 BGB) — porozumienie co do pojedynczych punktów nie wiąże nawet wtedy, gdy je już zapisano. Jeśli uzgodniono notarialne zaprotokołowanie, umowa w razie wątpliwości uchodzi za zawartą dopiero z tym zaprotokołowaniem (§ 154 ust. 2 BGB).
Zasadniczo tak — do zawarcia umowy każda strona jest wolna, a kto inwestuje w zaufaniu, działa najpierw na własne ryzyko. Odpowiedzialność powstaje tylko, gdy strona w sposób przypisywalny wzbudziła zaufanie w zawarcie, a potem zrywa negocjacje bez ważnego powodu (§§ 280 ust. 1, 311 ust. 2, 241 ust. 2 BGB; KG Berlin, wyrok z 23.03.2021 – 7 U 168/19). Wobec ważnego powodu nie stawia się wysokich wymagań — brak finansowania wystarcza (LG Frankfurt a.M., 2-13 O 218/21).
Szkodę zaufania — tak zwaną ujemną wartość interesu. Naprawiane są nakłady, które ponieśli Państwo w uzasadnionym zaufaniu do zawarcia (np. koszty badania i doradztwa), nie zaś zysk, który przyniosłaby Państwu niezawarta umowa. Ciężar twierdzenia i dowodu co do tego, że ważnego powodu zerwania brakło, leży po Państwa stronie jako żądającego (KG Berlin, 7 U 168/19).
Odezwiemy się do Państwa — zwykle w ciągu 24 godzin, w dni robocze gwarantowane w ciągu 48. Zwłaszcza gdy zbliża się podpis pod listem intencyjnym albo transakcja grozi upadkiem, liczy się każdy dzień — niech opiszą Państwo sprawę raczej wcześniej niż później.
„List intencyjny to najczęściej błędnie rozumiany tekst w obrocie gospodarczym: bierze się go za niewiążącą przedmowę i przeocza, że kilka jego zdań już wiąże — wyłączność, poufność, koszty. A kto w fazie negocjacji lekkomyślnie obiecuje pewność, może odpowiadać za zerwanie, choć umowa jeszcze wcale nie stoi. Niech przed podpisem oddzielą Państwo zamiar od związania, a wtedy będą wiedzieć, co mają w ręku", mówi adwokat Sebastian Müller.
Opiszą Państwo krótko, o co chodzi — otrzymają Państwo pierwszą ocenę. Odezwiemy się do Państwa — zwykle w ciągu 24 godzin, w dni robocze gwarantowane w ciągu 48.
Opisz swoją sprawę